Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Μπουζιάνης. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Μπουζιάνης. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Πέμπτη 15 Μαρτίου 2012

Ο νεοϊμπρεσιονιστής εξπρεσιονιστής Μπουζιάνης

Αξιοσημείωτα είναι τουλάχιστον δύο πράγματα όσον αφορά το έργο του Γιώργου Μπουζιάνη. Το πρώτο είναι ότι το έργο του ακόμα και σήμερα παραμένει απροσπέλαστο. Και ο λόγος που παραμένει απροσπέλαστο είναι ότι παραμένει ανένταχτο σε κίνημα και θεωρία, δύσκολο να κατανοηθεί, δύσκολο να προσεγγιστεί. Ίσως γιατί ήταν και παραμένει πολύ μπροστά από την εποχή του. Αυτό μας οδηγεί και στο δεύτερο αξιοσημείωτο του πράγματος. Ότι δηλ. παραμένει σχετικά παραγνωρισμένος ακόμα και σήμερα.

Ποιά όμως είναι η ιδιαιτερότητα του έργου του; Ο Μπουζιάνης δομεί τα έργα του με χρωματικές κηλίδες. Όπως έλεγε κι ο Εγγονόπουλος "το σχέδιο είναι το σχήμα που παίρνει η χρωματική κηλίδα για να συμβάλη συνθετικά με τις άλλες κηλίδες, στη νόμιμη αξιοποίηση της επίπεδης επιφάνειας του πίνακος."

Ο Μπουζιάνης βλέπει χρωματικές εντυπώσεις. Ως προς αυτό ακολουθεί τους Ιμπρεσσιονιστές που κοίταζαν και έβλεπαν τις χρωματικές εντυπώσεις και μεταβολές του φωτός και τις μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις. Αυτό όμως που τον διαφοροποιεί από αυτούς είναι ότι ο Μπουζιάνης επιλέγει τις εντυπώσεις εκείνες που χαρακτηρίζουν και εκφράζουν αυτό που αυτός βλέπει και θέλει να πει για το θέμα του. Αυτές και μόνο αυτές καταγράφει στο χαρτί. Ο χώρος είναι φαινομενικά κενός και η μορφή βασιλεύει. Ο χώρος όμως είναι φαινομενικά κενός, γιατί ο χώρος εσωτερικεύεται στη μορφή.

Και εκεί είναι, σ' αυτή τη διαδικασία της επιλογής και της εσωτερίκευσης, που αγγίζει τον Εξπρεσσιονισμό. Το 1910 ο Αντονίν Μάτετσεκ που μάς έδωσε τον πρώτο ορισμό του κινήματος, είδε τον Εξπρεσσιονισμό ως αντίποδα του Ιμπρεσιονισμού και ο Daniel Albright χαρακτήρισε τον Εξπρεσσιονισμό ως έναν απεσταγμένο και εσωτερικευμένο Ιμπρεσσιονισμό. Για τον Μάτετσεκ ο «εξπρεσσιονιστής επιθυμεί να εκφράσει τον εαυτό του [...], απορρίπτει τις απευθείας αντιλήψεις για να χτίσει το έργο του πάνω σε πιο περίπλοκες ψυχικές δομές. Εντυπώσεις και νοητικές εικόνες περνούν μέσα από την ψυχή του σαν από φίλτρο, αφαιρώντας τα υλικά συσσωματώματα για να μείνει η καθαρή ουσία. Εντυπώσεις και νοητικές εικόνες αφομοιώνονται και συμπυκνώνονται σε γενικότερες μορφές και τύπους, που μεταγράφονται με απλά στενογραφικά σύμβολα και τύπους»

Δεν είναι αυτός ο ορισμός εξαιρετικά χαρακτηριστικός για το έργο του Μπουζιάνη, ο οποίος ήταν ένας ζωγράφος με ένα πολύ υψηλό επίπεδο αντίληψης, αλλά και αφαίρεσης; Πίσω από την φαινομενική λιτότητα των υδατογραφιών του κρύβεται το εξαιρετικά περίπλοκο χάος της οπτικής εμπειρίας, το οποίο έχει πρώτα καταγράψει και συνάμα δυϊλίσει και αποστάξει σε χρώμα που είναι εντύπωση, αλλά και συνάμα έκφραση.

Αυτό είναι το σημείο που ο Ιμπρεσσιονισμός συναντάει τον Άλλο του εαυτό: τον Εξπρεσσιονισμό. Και είναι αξιοσημείωτο ότι η ένωση αυτή έγινε μέσα στην ψυχή ενός Έλληνα που πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην κοιτίδα του Εξπρεσσιονισμού και που όταν πήγε στην άλλη κοιτίδα και τότε επίκεντρο της καλλιτεχνικής ζωής του κόσμου, το Παρίσι, κανείς δεν γύρισε να τον κοιτάξει.

Παρασκευή 23 Σεπτεμβρίου 2011

Spleen


Ψάχνοντας πρόσφατα κάποια παλιά μου γραπτά, ανακάλυψα ένα κείμενο που είχα γράψει παρορμητικά πριν από πολλά χρόνια για ένα έργο του Γιώργου Μπουζιάνη, τη "Γυναίκα στο Ύπαιθρο" του 1917. Ως αφιέρωμα στη σημερινή φθινοπωρινή ισημερία, το αναδημοσιεύω.


"Είναι άχαρο να προσπαθήσει κανείς να εξηγήσει με λέξεις το θαυμασμό και το συναίσθημα που αφυπνίζει μέσα στον θεατή η “Γυναίκα στο Ύπαιθρο” του ζωγράφου Μπουζιάνη. Κι αυτό γιατί προσπερνάει τα πάντα, ιδέες, προσδοκίες, μηχανικές αντιλήψεις και αντανακλαστικά, όλες τις άμυνες και τις εκλογικεύσεις και πάει κατευθείαν και μιλάει σε όργανα του ανθρωπίνου σώματος που δεν έχουν ανακαλυφθεί ακόμα. Με κάποιο αναπάντεχο τρόπο αυτό το απλό τοπίο είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο από το άθροισμα των μερών του. Σε παραπέμπει στη σιωπή. Με τον ίδιο τρόπο που αναγκάζεσαι να σιωπάσεις όταν μέσα σου ξυπνάει θρησκευτικό συναίσθημα.

Αυτό το έργο μερικοί το λένε μελαγχολικό, όμως ποτέ δεν έσφυζε από τόση ζωή η μελαγχολία. Σε προσκαλεί να μπείς μέσα της και να την ονειρευτείς και ως εκ τούτου να αναρωτηθείς πως είναι δυνατόν το αντίγραφο της πραγματικότητας (ο πίνακας δηλαδή) να είναι καλύτερο από το πρωτότυπο. Ο Μπουζιάνης χρησιμοποιεί τα λάδια του ιμπάστο και όλος ο πίνακας ρέει. Ποτάμια χρώματος ξεχύνονται ορμητικά και διακλαδώνονται απ’ άκρη σ’ άκρη. Εδώ γίνεται δέντρο, εκεί χωράφια και ακόμη παραπέρα ουρανός. Όμως αυτό δεν είναι το νερό που ήρεμα κι αβίαστα κυλά σαν ρυάκι. Είναι το νερό της φωτιάς, γιατί ο πίνακας λιώνει σαν να καίγεται. Υπάρχει φοβερή δύναμη, ίσως και βία στον τρόπο που όλα έχουν φτιαχτεί σ’αυτό το έργο. Είναι όμως τέλεια αυτή η βία, η ασυνήθιστα σφοδρή της δύναμη γιατί τελικά μεταλάσσεται και γίνεται αρμονία. Αυτό αρκεί."